Serat Wedhatama Pupuh Pocung | tembang, paugerane, amanat, dan artinya

POCUNG

Pada postingan kali ini, Synaoo.com akan memberikan materi pelajaran bahasa Jawa yaitu Serat Wedhatama Tembang Macapat Pupuh Pocung pada 33 sampai 47.

Paugerane Tembang Pocung :

➥ Guru gatrane ana 4
Tegese saben pada (bait) dumadi saka 4 gatra (baris).

➥ Guru wilangane 12, 6, 8, 12
Tegese Gatra kapisan dumadi saka 12 wanda (suku kata), gatra kapindho enem wanda, gatra ketelu wolung wondo, lan gatra kaping papat rolas wanda.

➥ Guru lagune yaiku u, a, i, a
Tegese guru lagu yaiku tibaning swara ana ing pungkasaning gatra. Gatra kapisan kudu dipungkasi nganggo tembung kang ndhuweni swara pungkasan (U). Gatra kapindho dipungkasi swara (A), gatra kaping telu dipungkasi swara (I) lan gatra kaping papat dipungksi swara (A).


Laras Pelog 
Pathet Nem

5       5     6  5    3     6       1    2       3  1  2    5     5     6   5    3
Ngel-mu   i   -   ku   ka  - la   kon  -   e          kan-thi    la  -  ku

2      3 2 1     6    3     2  3  2     1
Le  -  kas  -    e   la-     wan     kas

6       1        2     2       3     5    6    2 3   1 6
te  -  ges    - e   kas   nyan – to   -   sa  -  ni

6        1      2         3      2        2       2   1    6     1       1      1   2     2
se  -  tya   bu    -  dya   pa  -  nge  -  kes  -  e  dur    ang  -    ka  -  ra

Laras Pelog
Pathet Barang

6       6       5      3     6       7    2       2  3         6     6     5       3
Ngel-mu   i   -   ku   ka  - la   kon  -   e          kan-thi    la  -  ku

6      7            2    2       3  2     7
Le  -  kas  -    e   la-     wan     kas

7       2        2     2       2        2        3 2   7 6
te  -  ges    - e   kas   nyan – to   -   sa  -  ni

6        7      2         3      2        2          7      6     7       2      3   2     2
se  -  tya   bu    -  dya   pa  -  nge  -  kes  -  e  dur    ang  -    ka  -  ra

Laras Slendro 
Pathet Mayuro

3       3     3        3     1       1    1         e           6     6     5       3
Ngel-mu   i   -   ku   ka  - la   kon  -   e          kan-thi    la  -  ku

1         2         6    3         2        1
Le  -  kas  -    e   la-     wan     kas

1       2        2     2       3         1        2      6
te  -  ges    - e   kas   nyan – to   -   sa  -  ni

6        1      2         3      2        2         1        6   1       1      1   2      2
se  -  tya   bu    -  dya   pa  -  nge  -  kes  -  e  dur    ang  -    ka  -  ra


33. Ngelmu iku Kalakone kanthi laku 
      Lekase lawan kas 
      Tegese kas nyantosani 
      Setya budaya pangekese dur angkara 

Ilmu(hakekat) itu diraih dengan cara menghayati dalam setiap perbuatan,
Diawali kemauan.
Artinya,
kemauan membangun kesejahteraan sesama,
Teguh membudi daya menaklukkan semua angkara

34. Angkara gung Neng angga anggung gumulung
      Gegolonganira
      Triloka lekeri kongsi
      Yen den umbar ambabar dadi rubeda.


Nafsu angkara yang besar ada di dalam diri,
kuat menggumpal,
menjangkau hingga tiga zaman,
jika dibiarkan berkembang akan berubah menjadi gangguan.

35. Beda lamun kang wus sengsem Reh ngasamun
      Semune ngaksama
      Sasamane bangsa sisip
      Sarwa sareh saking mardi martatama


Berbeda dengan yang sudah menyukai dan menjiwai,
Watak dan perilaku memaafkan pada sesama
selalu sabar berusaha menyejukkan suasana,

36. Taman limut Durgameng tyas kang weh limput
      Karem ing karamat
      Karana karoban ing sih
      Sihing sukma ngrebda saardi pengira


Dalam kegelapan.
Angkara dalam hati yang menghalangi,
Larut dalam kesakralan hidup,
Karena tenggelam dalam samodra kasih sayang,
kasih sayang sukma (sejati) tumbuh berkembang sebesar gunung

37. Yeku patut tinulat tulat tinurut
      Sapituduhira,
      Aja kaya jaman mangkin
      Keh pra mudha mundhi diri Rapal makna


Itulah yang pantas ditiru,
contoh yang patut diikuti
seperti semua nasehatku.
Jangan seperti zaman nanti banyak anak muda yang menyombongkan diri dengan hafalan ayat

38. Durung becus kesusu selak besus
      Amaknani rapal
      Kaya sayid weton mesir
      Pendhak pendhak angendhak gunaning jalma


Belum mumpuni sudah berlagak pintar.
Menerangkan ayat seperti sayid dari Mesir
Setiap saat meremehkan
kemampuan orang lain

39. Kang kadyeku Kalebu wong ngaku aku
      Akale alangka
      Elok Jawane denmohi
      Paksa langkah ngangkah met Kawruh ing Mekah


Yang seperti itu termasuk orang mengaku-aku
Kemampuan akalnya dangkal
Keindahan ilmu Jawa malah ditolak.
Sebaliknya,
memaksa diri mengejar ilmu di Mekah

40. Nora weruh rosing rasa kang rinuruh
      lumeketing angga
      Anggere padha marsudi
      kana kene kaanane nora beda


Tidak memahami hakekat ilmu yang dicari,
Sebenarnya ada didalam diri.
Asal mau berusaha
sana sini (ilmu) tidak berbeda

41. Uger lugu den ta mrih pralebdeng kalbu
      Yen kabul kabuka
      Ing drajat kajating urip
      Kaya kang wus winahya sekar srinata


Asal tidak banyak tingkah, agar supaya merasuk ke dalam sanubari
Bila berhasil terbuka,

pada derajat kemuliaan hidup yang sebenarnya,
Seperti yang telah tersirat dalam tembang sinom

42. Basa ngelmu mupakate panemune
      Pasahe lan tapa
      Yen satriya tanah Jawi
      Kuna kuna kang ginilut tripakara


Yang namanya ilmu, dapat berjalan bila sesuai dengan cara pandang kita.
Dapat dicapai dengan usaha yang gigih.
Bagi satria tanah Jawa,
dahulu yang menjadi pegangan adalah tiga perkara yakni

43.
Lila lamun kelangan nora gegetun
      Trima yen ketaman
      Sakserik sameng dumadi
      Tri legawa nalangsa srah ing Bathara


Ikhlas bila kehilangan tanpa menyesal,
Sabar jika hati disakiti sesama,
Ketiga, lapang dada sambil berserah diri pada Tuhan.

44. Bathara gung inguger graning jajantung
      Jenek Hyang wisesa
      Sana pasenedan suci
      Nora kaya simudha mudhar angkara


Tuhan Maha Agung diletakkan dalam setiap hela nafas
Menyatu dengan Yang Maha Kuasa
Teguh mensucikan diri
Tidak seperti yang muda, mengumbar nafsu angkara

45. Nora uwus kareme anguwus uwus
      Uwose tan ana
      Mung janjine muring muring
      Kaya buta buteng betah anganiaya


Tidak henti hentinya gemar mencaci maki.
Tanpa ada isinya
kerjaannya marah- marah
seperti raksasa bodoh,
mudah marah dan menganiaya sesama

46. Sakeh luput ing angga tansah linimput
      Linimpet ing sabda
      Narka tan ana udani
      Lumuh ala ardane ginawa gada


Semua kesalahan dalam diri selalu ditutup tutup dengan kata2,
mengira tak ada yg tahu,
bilang enggan berbuat jahat
padahal tabiat buruknya membawa kehancuran.

47. Durung punjul ing kawruh kaselak jujul
      Kaseselan hawa
      Cupet kapepetan pamrih
      tangeh nedya anggambuh mring Hyang Wisesa


Belum cakap ilmu buru2 ingin dianggap pandai
Tercemar nafsu
selalu merasa kurang,
dan tertutup oleh pamrih,
sulit untuk manunggal pada Yang Maha Kuasa.



Baca Juga : Pupuh Pangkur ➠ Pupuh Sinom➠ Pupuh Pocung ➠ Pupuh Gambuh ➠ Pupuh Kinanthi


Demikian materi singkat tentang Pupuh Pocung dari Synaoo.com.

Semoga materi ini dapat membantu proses belajar sobat Synaoo.


Selamat Belajar !!!

Labels: